Dişhekimine ne zaman gitmelidir?
Hamilelik planlanıyorsa veya hamile olunduğundan şüpheleniliyorsa dişhekimi ziyaret edilmelidir. Ilk 3 aylık dönemde temizlik yapılması uygundur. Dişhekimi hamileliğin kalan dönemi için bir tedavi takvimi hazırlayacaktır. İkinci 3 ayda da ağız dokularında meydana gelen değişikliklerin ve ağız bakımının etkinliğinin değerlendirilmesi ile birlikte tekrar temizlik önerilebilir. Duruma göre üçüncü 3 aylık dönemde de tekrar randevu verilebilir fakat tüm bu seanslar mümkün olduğunca kısa süreli olmalıdır.

Hamilelik döneminde diş röntgeni zararlı mıdır?
Bu dönemde tedavi için çok gerekli ise ağız içinden 1-2 film alınabilir.Her ne kadar dişhekimliğinde çekilen röntgenlerde verilen radyasyon miktarı çok az ve karın bölgesine çok yakın değilse de gelişmekte olan bebeğin ışın almasını önlemek için mutlaka kurşun önlük kullanılması gerekir.Yine de ilk üç ay film çekilmesinden kaçınmak gerekir.

Bebeğin diş sağlığı için alınması gereken önlemler var mıdır?
Bebeğin diş gelişimi anne karnında başlar. Bu dönemde anne hem kendi sağlığı hem de bebeğinin diş gelişimi için dengeli beslenmeye dikkat etmelidir. Diş sağlığı için protein,Avitamini (et, süt, yumurta, sarı sebze ve meyveler) C vitamini (narenciye, domates, çilek), D vitamini (et, süt, yumurta, balık) ve kalsiyum (süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler) dan zengin gıdaların yeterince alınması gerekir. Bunun yanısıra bilinçsiz ilaç kullanımından kaçınılmalıdır.

Kullanılan ilaçlar bebeğin diş sağlığının yanısıra genel vücut gelişimini de olumsuz yönde etkileyebilecektir. Bebeğin diş sağlığı konusunda bilgili olmak,çocuğunuzun ömür boyu sağlıklı dişlere sahip olmasında ilk basamaktır. Bebeğin diş bakımı ve beslenmesi ile ilgili bilgi edininiz.

Hamileyken antibiyotik kullandım" bebeğimin dişleri etkilenir mi?
Bu dönemde bilinçsiz ilaç kullanımından kaçınılması gerektiğini belirtmiştik. Ancak kullanılan her antibiyotiğin bebeğin dişlerinde lekelenmelere neden olduğu kanısı yanlıştır. Dişlerde renklenmelere neden olan antibiyotik grubu "tetrasiklinler"dir. Bunun dışındaki antibiyotikle

Dişler hamilelik sırasında daha çabuk mu çürür?
Daha öncede de belirtildiği gibi "hamilelik döneminde annenin dişlerinden kalsiyum çekildiği ve bu nedenle her bebeğin anneye bir diş kaybettireceği" inancı kesinlikle doğru değildir. Hamilelik döneminde vücuttaki dengenin bozulması dişlerin çabuk çürümesine uygun bir ortam yaratır. Bu dönemde dişlerin daha çabuk çürümelerinin nedenleri şunlardır;

Bebek beslenen dönemde tatlıya, aburcubura aşırı istek belirir ve bunlar yendikten sonra diş fırçalama ihmal edilir İlk aylarda görülen kusmalardan sonra anne ağız bakımına yeterince özen göstermeyebilir. Gebelik hormonlarının (östojen, progertron) etkisi ile dişetleri daha çabuk kanayan anne, dişlerini fırçalamaktan kaçınır. İşte bu nedenlerden ötürü bu dönemde diş sağlığına daha özen göstermek gerekir.

Hamilelik sırasında yapılmaması gereken işlemler var mıdır?
Genellikle acil olmayan işlemler de hamilelik sürecinde yapılabilir. Ancak herhangi bir diş tedavisi için en uygun zaman 4. Ve 6. aylar arasıdır. Şiddetli ağrının eşlik ettiği acil durumlarda tedavi hamileliğin herhangi bir döneminde yapılabilir. Anestezi ve ilaç verilmesini gerektiren durumlarda jinekolog ile irtibat kurulmalıdır. Ertelenebilecek işlemler doğumdan sonraya bırakılmalıdır.

Bu problemler nasıl önlenebilir?
Dişeti iltihabı dişlerin etkin olarak bakımı ve temizlenmesi ile önlenebilir. Her gün en az iki kez, mümkün olan durumlarda her yemekten sonra dişler fıçalanmalıdır. Her gün tüm dişlerde diş ipliği ile temizlik işlemi de yapılmalıdır. Sabah diş fırçalamak rahatsızlık veriyorsa ağız su veya anti-plaque ve floridli gargaralarla çalkalanmalıdır. Dengeli beslenme ile birlikte C ve B12 vitamin destekleri de ağız sağlığının sürdürülmesi açısından önemlidir. Dişhekimine daha sıklıkla gidilmesi de etkin plak kontrolünü sağlayarak gingivtis gelişimini önler. Plak kontrolünün sağlanması aynı zamanda dişeti irritasyonunu ve hamilelik tümörlerinin oluşma riskini de azaltır.

Parmak emmenin diş dizilerine yaptığı etkileri
Ortodontik yönden parmak emmenin etkilerini şöyle sıralayabiliriz:

Ağız içine konan maddenin oluşturduğu pasif kuvvet,
Yanakların anormal büzülmesi sonucu dişlerde yaptığı basınç,
Ağız içine konan maddenin damağa yaptığı anormal basınç,
Emme hareketinin ağız içinde bir vakum oluşturması.
Dört yaşından önce kapanışta oluşan anomaliler daha çok geçici olup, diş dizilerinin ön kesici dişler bölgesini etkiler. Meydana gelecek değişmeler, ön aralık artması, ön açıklığın azalması, dişlerde aralıklar oluşması, alt keserlerde görülen çapraşıklıklardır. Fakat alışkanlık devam ettiği takdirde ileri derecede ön açıklık, çapraz kapanış ve süt çenede ileri itim oluşabilir. Eğer bu alışkanlık 6-7 yaşlarında kaybolursa bu defa kapanış, dil ve ağız kasların olumlu etkisi ile kendiliğinden düzelebilir. Eğer 10 yaşına kadar devam etmişse mekanik düzeltme yapmak gerekir.

ÇOCUKLARDA PARMAK EMME
Emme hareketi bütün memeli hayvanlarda var olan bir istektir. Emme isteği yeni doğan bir bebek için yaşamsal bir özelliktir. Bebeğin ilk göstereceği fiziki hareket, emme ile biçimlenen beslenme gereksinmesidir. Elin ağzına götürülmesi bebek için doğal hareketlerden biridir. Parmak emme de yaşamın ilk iki yılında normal olarak kabul edilebilir, fakat bu yaştan sonra yavaş yavaş kaybolmalıdır. Eğer bir bebek anne sütüyle 9-18 ay süreyle beslenmişse belirli bir emme ve beslenme alışkanlığı oluşur ve parmak emme görülmez. Çocuğun emme isteği doyurulduğu için parmak emme gereksinmesi duymaz

Alışkanlık bu içgüdünün uzaması ile oluşur. Bazı çocuklarda bu alışkanlık yavaş yavaş kaybolur. Bazılarında ise araya emosyonel etmenlerin de girmesi ile alışkanlık şiddetlenir. Bebekler parmaklarını beslenmeleri bittikten sonra da emerler. Eğer bebeğe tekrar meme verilirse, çocuk bunu süt gelir gelmez iter. Bu çocuğun açlığı giderildiği halde emme isteğinin doyurulmadığını gösterir.

Annenin çocuğa süt vermesiyle çocuğun hem beslenme ve hem de emme içgüdüsü doyurulmaktadır. Meme emen çocuk emeceği sütün büyük bir kısmını 5-6 dakikada alır. Ondan sonra 15 dakika pek az süt almasına karşın emme içgüdüsünü doyurur. Süt veren anne süt sekresyonunu esas almadığından ve yalnız çocuğun meme emmesini göz önünde bulundurduğundan çocuk memeyi emdiği sürece anne de meme verme zamanını uzatır. Biberonla beslenen çocuklarda beslenme gereksinmesi karşılanmasına rağmen emme gereksinmesi karşılanamaz. Meme deliği büyüklüğüne göre 5-10 dakikada şişeyi bitiren çocuğun eğer emme içgüdüsü doyurulmadı ise parmağını emmeye başlayacaktır. Parmak emmede alışkanlık çok kolaydır. Çocuk daha küçükken belirli elinin belirli parmağını orada bir nasır yapacak şiddette emer. Parmaklardan başka etraftaki eşyaları, yatak, yorgan kenarlarını, mendil gibi eşyaları da emebilir. Parmak emmenin çok değişik şekillerine rastlanabilir. Buna bağlı olarakta değişik şekillerde anomaliler oluşur.

SAKIZ VE DİŞ SAĞLIĞI
Diş çürüklerinden korunmada önemli bir rolü olan tükürük salgısı için, yemeklerden ve şekerli yiyeceklerden sonra 20 dakika sakız çiğnenmesi önerildi.

2 bin 300 diş hekimini biraraya getiren Türk Diş Hekimleri Birliği 8. Uluslararası Kongresi’nde son gelişmelerle birlikte diş sağlını koruma yolları üzerinde duruldu. "Tükürüğün Ağız Sert Dokularına Etkisi" konulu konuşmasında Prof. Dr. Mike Edgar, tükürükle diş çürümeleri arasındaki ilişkiye işaret etti. Hergün ağız dokusunu ve dişleri çürümeye karşı koruyan 1,5 litre tükürük salgıladığımızı anlatan Edgar, bu miktarın bazı durumlarda azaldığını, bunun da diş çürüklerini arttırdığını söyledi. Edgar, "Her yemekten sonra 20 dakika sakız çiğnemek çok faydalı. Tedavilerimizde yapay tükürük kullandığımız da oluyor" dedi.

Kongrede dikkat çekilen bir başka konu da estetik diş hekimliğini bilimsel temeller üzerine yerleştirmekti. Yapılan araştırmaların ağız ve dişlerin yüzde en çok dikkat edilen ve ilk bakılan yer olduğunu vurgulayan diş hekimleri, hoş bir gülümsemenin kriterlerinin, dişeti sağlığı, dişeti uyumu, dişlerin durum, form, boyut ve renkleri arasındaki uyum olduğunu söylediler.

Tırnak yeme alışkanlığı
Ergenlik çağında tırnak yiyen çocukların sayısı %40-45’e yükselir. Yani ergenlik çağına doğru çocukların hemen hemen yarısı tırnak yeme davranışı gösterir. Bunun nedeni olarak gençlerin çevreden onay görmemeleri olarak değerlendirilir. Ayrıca tırnak yiyen çocukların ailelerinin çoğunda tırnak yiyenlere rastlanmaktadır. Bunun içinde tırnak yemenin bir taklit olduğu ve büyükleri taklit etmek suretiyle öğrenildiği ileri sürülmektedir. Ergenlik çağında sosyal onay görenlerin çoğu bu alışkanlığı terk etmektedir.

Tırnak yemek bazen ayak parmaklarını ısırmakla ve ayak tırnaklarını el parmaklarıyla yakalama ile ilişkili görülmektedir. Ayak parmağı tırnağının yenilmesi ve ısırılması hemen hemen sadece kızlarda görülmektedir.

Tırnak yeme alışkanlığının sebepleri
Bu davranışın altında yatan sebepler parmak emmede olduğu gibi çoğunlukla psikolojik rahatsızlıklardır.

Alışkanlık daha çok baskı altına alınmış heyecanların ilgilendiği durumlarla olup, çocuk bunun arzu edilmeyen bir davranış ve alışkanlık olduğunu anlayınca kökleşmekte olduğu görülmektedir.

Tırnak yeme bir güvensizlik belirtisi olarak kabul edilir. Aile içinde aşırı baskılı ve otoriter bir eğitimin uygulanması, çocuğun sürekli azarlanarak eleştirilmesi, kıskançlık, yeterli ilgi ve sevgi görememe sıkıntı ve gerginlik başlıca nedenlerdir.

Anne babanın yaşantısı da önemli bir etkendir. Anne baba geçimsizlikleri anne babanın sık sık kavga etmesi ailedeki sorunlar çocuklarda tırnak yeme gibi davranışlara neden olur. Bunun yanı sıra anne babanın aşırı kaygılı olması çocuğu aşırı derecede koruyup kollaması ayrıca anne babanın çocuklar arasında ayrım yapması çocuklar arasında kıskançlığa yol açar. Bu da dolaylı şekilde kendini tırnak yeme olarak gösterir.

Tırnak yeme daha önce belirttiğimiz gibi taklit yoluyla da edinilebilen bir davranıştır. Ailede herhangi bir bireyin tırnak yeme davranışı göstermesi doğal olarak çocuğun ilgisini çekecektir. Ayrıca tırnak yeme davranışı olaylara bağlı olarak gelişebilmektedir. Çocuğu tedirgin eden herhangi bir olay veya çevrede onun için hoşnutsuzluk yaratacak herhangi bir durum bu davranışı göstermesine yol açar.

Tedavi ve alınabilecek önlemler
En etkili yöntem 3-4 yaşlarına kadar bu alışkanlığın anne baba tarafından görmezlikten gelinmesidir. Daha sonra bu alışkanlık devam ederse;

Çocuğun gerginlik ve uyumsuzluk nedenleri iyice araştırılmalı ve bunlar saptanarak çözüm getirilmeli

Çocuğu azarlamak, korkutmak, ceza vermek gibi zorlayıcı yöntemlerin uygulanması yararlı olmamaktadır. Hatta kimi zaman daha ağır duygusal problemlerin çıkmasına neden olabilir.

Çocukları korku kaygı yaratacak durumlardan uzak tutmak gerekir.

Küçük çocukların kaygı korku verici televizyon filmlerini izlemeleri, kavgalı olaylarda bulunmaları çocuğu heyecanlandıracağı için sakıncalıdır.

Tırnak yiyen çocuklara geceleri yatarken eski hafif eldivenleri giydirmek. Çocuk gece tırnaklarını yemek veya ısırmak istediğinde hatırlatıcı olması bakımından yararlı olabilir.

Parmak ve tırnağa acı fakat zararsız bir sıvı sürülebilir. Bu hem hatırlatıcı ve hem de tırnağını ağzına götürdüğü zaman acı ile birleştiğinde terk etmeye yardımcı olabilir.

Çocukların ilgisi başka yöne çekilebilir. Sinema, televizyon izlerken veya radyo dinlerken onun ağzını çiğneyecek bir şeyle meşgul etmek tırnak yemenin ve ısırmanın yerine gelecek bir etkinlik olabilir.

Çocukları ara sıra başarılarından dolayı ödüllendirme bazı durumlarda yarar sağlayabilir. Ancak bunun kısıtlı ve uygun şekilde kullanılması gerekir. Aksi takdirde çocuk yeni ödüller almak için bunu kullanabilir.

Tırnak derin kesilebilir. Çocuğun kendi tırnak bakımıyla uğraşması da yararlı olabilir. Bunun içinde çocuğa manikür ve pedikür malzemeleri alınabilir.

Son söz ve bir önlem olarak tırnak yemenin ve ısırmanın çok kötü bir alışkanlık olmadığı ve bunu isteyenlerin kolaylıkla terk edebilecekleri çocuklara anlatılmalıdır. Çocuk buna inandırıldığı zaman bu alışkanlıktan vazgeçmek için çaba gösterecektir. Çünkü dış etkenler çocuğun bu alışkanlıktan vazgeçmesine fazla etkili olmamakla bazı hallerde alışkanlığın kökleşmesine ve başkalarını kızdırmak ve huzursuz etmek için bir araç olarak kullanılmasına neden olmaktadır.